Showing posts with label ការសិក្សា. Show all posts
Showing posts with label ការសិក្សា. Show all posts

Friday, August 30, 2013

យើងគាំពារភាសានិងវប្បធម៌ខ្មែរនៅទីក្រុងស្រិន្រ្ទៈបុរៈ និងដង្ហើមចុងក្រោយរបស់តន្ត្រីកន្ទ្រឹមបូរាណ



ភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិកំពុងតាមដានការសម្តែងកន្ទ្រឹម 
 ដង្វាយឧបករណ៍ដើម្បីគោរពគ្រូកន្រ្ទឹម
 អ្នកស្រាវជ្រាវពិភាក្សាពីប្រធានបទកន្ទ្រឹម

 
 ពិធីបូងសួងសំពះគ្រូរបស់លោកអ៊ំលុន គ្រូកន្ទ្រឹមបូរាណ ភូមិខ្វាវ ខេត្ត  ស្រិន្ទ្រ
 រៀបចំច្រៀងកន្ទ្រឹម
 ភ្ញៀវជាតិអន្តរជាតិ និង​អ្នកស្រាវជ្រាវ​រាំប្រកបតន្ត្រីកន្ទ្រឹម
 កិច្ចពិភាក្សារបស់អ្នកស្រាវជ្រាវជាមួយបងប្អូនប្រជាជន​ស្តីពីអនាគតតន្ត្រីនេះ
 ពិធីរៀបការដោយប្រើតន្ត្រីកន្ទ្រឹម (សម្តែង)

សូមថ្លែងអំណរគុណលោកជ័យមង្គល ប្រធានសមាគម និងក្រុមគ្រួសារ ព្រមទាំង​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ តន្ត្រីករកន្ទ្រឹមទាំង​អស់​ដែល​បាន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯកសារដ៏មានសារសំខាន់នេះ។

Thursday, April 18, 2013

វិធីចារស្លឹករឹតនៅប្រទេសលាវ

วิธีการจารใบลานในประเทศลาว
           การจารใบลานแต่ละท้องถิ่นมักมีลักษณะใกล้เคียงกันทั้งนี้เนื่องจากการเรียนรู้ของผู้จาร
มักสืบต่อกันมาจากครูที่มีแนวทางใกล้เคียงกัน วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในท้องถิ่นไม่ว่า ภาคเหนือ
ภาคอีสาน ภาคกลางหรือในประเทศลาวเป็นวัสดุในท้องถิ่น แต่อาจเรียกชื่อต่างกันบ้างตาม
สำเนียงและข้อตกลงของการตั้งชื่อสิ่งนั้นในสังคมต่อไปนี้ ขอเสนอวิธีการจารใบลานในประเทศ
ลาว ซึ่งเป็นการสาธิตในงานเปิดศูนย์ปกปักรักษาคัมภีร์ใบลาน วันที่ ๑๐ มกราคม ๒๕๔๗
ที่วัดนาซอน เวียงจันทน์

ขั้นที่ ๑ นำใบลานที่เตรียมไว้มาเขียนโดยใช้เหล็กแหลม
ซึ่งเรียกว่า”เหล็กจาร”การเขียนนั้นต้องกดปลายเหล็กจาร
ให้ฝังลงไปในเนื้อใบลานแต่ต้องระวังมิให้ทะลุถึงอีกด้าน
หนึ่งเพราะใบลานต้องจารทั้งสองด้าน ในภาพนี้เณรน้อย
กำลังฝึกจารตัวอักษรธรรม

การจารใบลาน ท่านั่งจารที่ถนัดและเป็นที่นิยม
คือ การนั่งชันเข่าเพราะการชันเข่าทำให้การ
แทงเหล็กแหลมลงใบลานขณะจาร มีความ
มั่นคง เพราะเข่าช่วยรองรับไม้รองสำหรับจาร
ให้มีความมั่นคง และอยู่ระดับสายตาที่มองเห็น
ชัดเจนด้วย


 
ท่านั่งจารอีกมุมหนึ่งจะเห็นการใช้หัวแม่มือด้านซ้ายเป็นฐานรองเหล็กจาร ผู้จารต้องหมุนเหล็กจารตามแนวหัวแม่มือจึงจะสามารถจารเป็นเส้นโค้งงอ ตามรูปแบบของตัวอักษรธรรมอักษรไทยน้อยได้

 
ผู้สาธิตการจารอีกท่านหนึ่ง จะเห็นวิธีการจับเหล็กจารที่แตกต่างกัน

  
อีกมุมหนึ่งของท่าทางในการจาร

 
 ท่านั่งด้านหน้าของการจารใบลาน

 
ขั้นที่ ๒   เมื่อจารตัวอักษรลงบนใบลานแล้วจะปรากฏเพียงร่องรอยตัวอักษรสีขาว ไม่สามารถ มองเห็นข้อความที่จารได้ ขั้นที่ ๒ นี้ เป็นวิธีการทำให้ข้อความที่จารปรากฏชัดเจนโดยนำ
ใบลานวางลงบนพื้นเรียบ

 
 ใช้แปรงจุ่มน้ำมันงา ทาลงบนผิวใบลานเพื่อให้ผิวมันและลื่น

 
ต่อมาใช้แปรงจุ่มเขม่าดินหม้อซึ่งมีสีดำผสมน้ำมันยางทาลงบนใบลานให้ชุ่ม เพื่อให้สีดำของดินหม้อซึมลงบนใบลาน และให้ทาทั้งสองด้าน และใช้ลูกประคบเน้นซ้ำลงไปอีก

 
ขั้นที่ ๓   เป็นการลบสีดำของเขม่าดินหม้อออกจากใบลาน มีวิธีการคือ นำแผ่นใบลานที่สีเขม่าดินหม้อซึมลงไปแล้ววางลงบนถาดทรายละเอียด ใช้มือหยิบผงทรายโรยลงบนใบลาน
(ดังรูป) 

 
ต่อจากนั้นใช้มือที่ทาน้ำมันงาลูบทรายออกจากใบลาน มีผลให้เขม่าดินหม้อสีดำหลุดออกจากใบลาน

  
 ขั้นที่ ๔ การทำความสะอาดใบลาน นำใบลานวางระหว่างผ้าด้ายดิบ ใช้มือด้านหนึ่งกดทับ
อีกมือหนึ่งดึงใบลานออกไปตามทางยาว เพื่อเช็ดน้ำมันงาและสีดำที่ผิวลานให้เกลี้ยงเกลา



  
 อีกมุมหนึ่งของขั้นการเตรียมทำความสะอาดใบลาน

            การตรวจสอบความชัดเจนนำใบลานที่ผ่านขั้นตอนต่างๆมาพิจารณาความชัดเจนของ
ตัวอักษรต่อจากนั้นเป็นการนำใบลานร้อยเข้าสายสนองและไม้ประกับต่อไปเป็นอันเสร็จขั้นตอน
ในการจาร

      
วีณา วีสเพ็ญ เรียบเรียง/บันทึกภาพ 

Wednesday, April 3, 2013

ជ្រុងមួយនៃភាសាខ្មែរនៅបរទេស

Khmer Class @ Wat Tatom, Phum Svay, surin, Thailand (2-4-56)

ឱកាសនៃការរៀនសូត្រសម័យនេះងាយណាស់សម្រាប់ប្រទេសរីកចម្រើន តែក៏នៅមានឧប​សគ្គផងដែរចំពោះការសិក្សាអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជា ទោះបី​ជាមានគោលដៅអប់រំជាតិក្រោម​ពាក្យ​ស្លោក "អប់សម្រាប់ទាំង​អស់គ្នា=ទាំង​អស់គ្នាសម្រាប់ការអប់រំ" ក៏ដោយ។ 

កម្ពុជាជាប្រទេសដែលប្រើភាសាខ្មែរ(ខេមរភាសា) ជាយាន។ ភាសាខ្មែរជាភាសាដែលមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ក្នុង​ចំណោមភាសានៃប្រទេសក្នុងដែនសុវណ្ណភូមិ។ ភាសាខ្មែរ ត្រូវបាន​លាតសង្ធឹកយ៉ាងទួលាយតាំង​ពីអតីត​កាល​រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។  ក្រោយសង្គ្រាមសម្លាប់ជាតិសាសន៍មនុស្សខ្មែរ​ត្រូវ​បា​ន​ បន្តជាជិវិតរស់នៅ​ស្ទើរគ្រប់ទិញទី​នៃពិភពផែនដី។ 

អរិយធម៌ដ៏រុងរឿងនៃអតីតកាល នៃអាណាចក្រខ្មែរ​បាន​ផ្សាយ​ទៅគ្រប់ច្រកល្ហក។ 
បើនិយាយពីការផ្សាយភាសាខ្ញុំវិញ​អាចនិយាយបាន​ថា "ទីណាមាជនជាតិខ្មែរ ទីនោះ​ត្រូវមាន​ភាសាខ្មែរ" ហើយក៏កំពុងតែមាន​ជនជាតិសាសន៍ខ្មែរមួយចំនួនធំ​ដែល​មិន​បាន​ប្រើភាសាខ្មែរខណៈ​ខ្លួន គ្រួសារ សហគមន៍​របស់ខ្លួន​រស់នៅបរទេសផងដែរ។ 

ប៉ាកកាខ្មែរ បាន​បង្រៀនកូនខ្មែរ និងកូនចៅសៀមមានឈាមជ័រខ្មែរ​នៅរាណាចក្រថៃផងដែរ ពិសេសខេត្តស្រិន្ទ្រ អតីតទឹកដីខ្មែរ ក្រោម​ការដឹកនាំរបស់លោកប្រធានសមាគភាសានិងវប្បធម៌​ខេត្តសុរិន្ទ នៅវត្តស្វាយ និងទីកន្លែងផ្សេងទៀត​នៅលើទឹកដីនេះ។  

ទោះបីតិចតួចស្តួចស្តើងក៏​ជាជំនួយមួយដល់ មនុស្សខ្មែរ​ដែលចង់ចេះ សរសេរ អាន និយាយភាសាខ្របស់ផងខ្លួនដែល​ស្ទើរតែរលត់ដង្ហើមនៅលើទឹកដីនេះ....

(រូបថត អក្សរាស៊ីងជ័យ)